Quốc hội thảo luận về việc tăng cường chế tài đối với người nổi tiếng quảng cáo sai sự thật, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đại biểu Trần Thị Thu Hằng (Đắk Nông) – Ảnh: GIA HÂN
Sáng 10/5, trong khuôn khổ kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo. Nội dung liên quan đến trách nhiệm của người nổi tiếng, nghệ sĩ, người có ảnh hưởng (KOL) trong hoạt động quảng cáo nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các đại biểu.
Đề xuất người nổi tiếng quảng cáo sai phải liên đới bồi thường
Đại biểu Trần Khánh Thu (Thái Bình) nhấn mạnh cần có chế tài xử lý nghiêm đối với các trang tin điện tử và người nổi tiếng đăng tải quảng cáo sai sự thật, không đúng công dụng sản phẩm, gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Bà đề nghị bổ sung quy định yêu cầu các trang tin phải chịu trách nhiệm kiểm duyệt quảng cáo trước khi đăng tải, thay vì chỉ dựa vào hệ thống quảng cáo tự động như hiện nay.
Bà Thu cũng dẫn chứng các vụ sữa giả, thực phẩm chức năng giả vừa bị phát hiện, cho thấy các công ty này đều có giấy tờ kiểm định, công bố sản phẩm, nhưng thực tế lại là hàng giả. Do đó, việc yêu cầu người quảng cáo, nhất là các ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên, KOL có trách nhiệm kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hóa là cần thiết.
Về cơ chế bồi thường với hoạt động quảng cáo sai của người chuyển tải quảng cáo, bà Thu đề xuất cần quy định rõ hơn trong luật, có thể bổ sung nghĩa vụ của họ, phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường vì hành động quảng cáo sai của mình.
Bà dẫn chứng tại Mỹ, Ủy ban Thương mại Liên bang yêu cầu người nổi tiếng phải tiết lộ rõ ràng mối quan hệ tài chính với thương hiệu khi quảng cáo sản phẩm. Quảng cáo phải trung thực, không gây hiểu lầm về hiệu quả hoặc tính năng của sản phẩm. Tại Hàn Quốc, cấm các hoạt động quảng cáo trá hình trên mạng xã hội, nếu vi phạm có thể bị phạt tối đa 2% doanh thu quảng cáo hoặc tối đa 500 triệu won (khoảng 8,7 tỉ đồng). Năm 2022, nước này bổ sung cấm nghệ sĩ làm gương mặt đại diện cho các hãng rượu để hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến giới trẻ.
Đề xuất chỉ cho phép người có khả năng chuyên môn, liên quan mới được quảng cáo
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho rằng với các vụ việc thời gian qua, vướng mắc lớn nhất trong quảng cáo là người có ảnh hưởng. Bên cạnh người có trình độ, chuyên môn, còn là nhân vật trên mạng xã hội – những người có lượng theo dõi lớn và luôn tìm cách gây sự chú ý của xã hội.
Ông đề nghị cần siết hoạt động quảng cáo của nhóm này, đồng thời đề xuất chỉ cho phép người có khả năng chuyên môn, liên quan mới được quảng cáo. “Một hoa hậu, diễn viên được mời quảng cáo vì hình ảnh đẹp, có nhiều người theo dõi, nhưng họ sẽ không có kiến thức về sản phẩm”, ông An nêu.
Đề xuất tăng mức xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động quảng cáo
Đại biểu Huỳnh Thị Phúc (Bà Rịa – Vũng Tàu) đề cập đến tình trạng quảng cáo thực phẩm chức năng sai sự thật, các mặt hàng tiêu dùng từ xa xỉ đến thiết yếu bị thổi phồng công dụng, gây thiệt hại lớn cho người tiêu dùng. Bà đồng tình tăng mức xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động quảng cáo, bởi những tác động của nó đến tính mạng, sức khỏe người dân.
Bà đề nghị Chính phủ sớm sửa đổi nghị định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo, nâng mức phạt để đảm bảo tính răn đe. Đồng thời, bổ sung, rà soát các quy định về đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp của người có ảnh hưởng chuyển tải sản phẩm quảng cáo, nhất là với người nổi tiếng.
Đề xuất bổ sung quy định về kiểm soát, quản lý trong hoạt động quảng cáo
Đại biểu Trần Thị Thu Hằng (Đắk Nông) cho biết thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tục phát hiện các vụ việc quảng cáo hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc thổi phồng công dụng của sản phẩm. Bà điểm tên vụ quảng cáo sữa giả của MC, BTV; vụ việc quảng cáo của Quang Linh Vlogs, Hằng Du Mục và mới đây nhất là vụ việc được dư luận đặc biệt quan tâm về lòng se điếu.
Theo đại biểu, việc quảng cáo trên nền tảng mạng xã hội dẫn đến khó khăn trong quá trình quản lý, kiểm soát. Vì vậy, bà đề nghị rà soát, đánh giá hạn chế, bất cập để bịt lỗ hổng pháp lý về trách nhiệm của các bên liên quan, xử lý vi phạm pháp luật, cần một số chế tài nghiêm khắc hơn.
Trước đó, liên quan quyền và nghĩa vụ của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, ngoài nghĩa vụ chung, dự luật quy định người có ảnh hưởng khi quảng cáo sẽ có một số nghĩa vụ đặc thù. Bao gồm xác minh về độ tin cậy của người quảng cáo; kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ quảng cáo; nếu chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ về hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ thì không được giới thiệu về hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ. Người có ảnh hưởng phải thông báo trước cho người tiêu dùng về việc mình thực hiện hoạt động quảng cáo.
Về chế tài xử lý đối với người có ảnh hưởng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các quy định khác theo góp ý của đại biểu.
Dự thảo luật cũng quy định người chuyển tải sản phẩm quảng cáo chịu trách nhiệm trước pháp luật trong trường hợp nội dung quảng cáo không bảo đảm các yêu cầu theo quy định.
