Thanh tra Sở Xây dựng Đồng Nai phát hiện hàng loạt sai phạm tại các dự án nhà ở xã hội Biên Hòa, bao gồm cấp sai đối tượng, vi phạm phòng cháy chữa cháy.
Dự án Nhà ở xã hội A6-A7 tại phường Quang Vinh, thành phố Biên Hòa. Ảnh: Hoàng Lộc
Ngày 27-4, Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai đã công bố kết luận thanh tra về tình trạng quản lý, sử dụng nhà ở xã hội tại TP Biên Hòa, qua đó phát hiện nhiều vi phạm nghiêm trọng tại bốn dự án nhà ở xã hội, làm dấy lên lo ngại về hiệu quả chính sách an sinh nhà ở.
Tại dự án nhà ở xã hội phường Quang Vinh, gồm bốn block chung cư A1, A2, B1, B2, thanh tra đã kiểm tra tổng cộng 716 căn hộ. Kết quả cho thấy chỉ có 406 căn hộ được sử dụng đúng đối tượng, trong khi 23 căn giao sai đối tượng, 270 trường hợp vắng chủ và 17 căn để trống. Ngoài ra, nhiều hộ dân còn tự ý cơi nới không gian chung, lấn chiếm hành lang thoát hiểm, vi phạm nghiêm trọng quy định về phòng cháy chữa cháy (PCCC). Một số cư dân tự ý cơi nới ban công, lắp đặt giàn trồng cây trái phép, gây mất an toàn kết cấu chung cư.
Tình trạng đậu xe ô tô bừa bãi tại khuôn viên, đường giao thông nội bộ cũng diễn ra phổ biến, gây cản trở hoạt động cứu hộ khi xảy ra sự cố. Đáng chú ý, vi phạm PCCC tại các dự án nhà ở xã hội là hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Phòng cháy và Chữa cháy 2001 (sửa đổi 2013), trong đó quy định rõ việc thay đổi công năng, cản trở lối thoát nạn có thể bị xử lý hình sự.
Tình hình tương tự cũng được ghi nhận tại ba dự án khác: Khu nhà ở xã hội phường Bình Đa (97 căn), dự án phường Bửu Long (36 căn) và dự án A6-A7 phường Quang Vinh (65 căn). Đặc biệt, tại Bình Đa và Bửu Long, xuất hiện hiện tượng nhiều căn hộ vắng chủ, lấn chiếm không gian chung, và tình trạng xét duyệt nhầm đối tượng tiếp tục tái diễn.
Người dân sửa sang căn hộ tại Dự án Nhà ở xã hội A6-A7. Ảnh: Hoàng Lộc
Theo quy định tại Nghị định 49/2021/NĐ-CP hướng dẫn Luật Nhà ở 2014, đối tượng được thuê, mua nhà ở xã hội phải đáp ứng tiêu chí về thu nhập, hộ khẩu và nhu cầu nhà ở thực tế. Hành vi giao nhà sai đối tượng là vi phạm nghiêm trọng, có thể bị thu hồi căn hộ theo Điều 85 Luật Nhà ở 2014.
Đoàn thanh tra đã yêu cầu chủ đầu tư rà soát toàn bộ hồ sơ xét duyệt, xử lý thu hồi những căn hộ giao sai đối tượng, đồng thời giám sát chặt chẽ việc cải tạo, sửa chữa, đảm bảo không làm ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực của công trình. Riêng đối với vi phạm PCCC, các chủ đầu tư phải lập tức khắc phục, nếu không sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Sự việc tại Biên Hòa một lần nữa cho thấy những lỗ hổng lớn trong công tác quản lý nhà ở xã hội – loại hình nhà ở vốn mang sứ mệnh an sinh nhưng lại đang bị biến tướng vì quản lý lỏng lẻo. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không siết chặt từ khâu xét duyệt đến vận hành, nhà ở xã hội sẽ ngày càng xa rời mục tiêu hỗ trợ người thu nhập thấp, làm gia tăng bất công xã hội.
Theo kiến nghị của Bộ Xây dựng trong năm 2024, việc quản lý nhà ở xã hội cần áp dụng các công nghệ như quản lý căn hộ bằng mã định danh điện tử và kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để hạn chế gian lận đối tượng. Đồng thời, các chế tài xử phạt cần mạnh tay hơn, tiến tới hình sự hóa những hành vi cố tình sai phạm có hệ thống.
