Phương án sáp nhập Quảng Ngãi và Kon Tum đang được triển khai, dự kiến hoàn tất hồ sơ trước ngày 1/5 theo định hướng tổ chức lại đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Hướng tới mục tiêu giảm số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh trên cả nước, phương án sáp nhập Quảng Ngãi và Kon Tum đã chính thức được Trung ương giao cho Quảng Ngãi chủ trì triển khai. Theo thông tin từ Tỉnh ủy Quảng Ngãi ngày 12/4, Ban Thường vụ Tỉnh ủy hai tỉnh sẽ tổ chức cuộc họp quan trọng vào sáng 15/4 tại Huyện ủy Kon Plông (thị trấn Măng Đen, tỉnh Kon Tum) để thống nhất nội dung và quy trình thực hiện.
Cuộc họp sẽ do Ban Chỉ đạo về tổng kết Nghị quyết 18 và triển khai Kết luận số 137 của Bộ Chính trị điều phối. Đây là một phần trong đề án xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tái tổ chức hệ thống hành chính cấp tỉnh – cấp xã trên toàn quốc. Các nội dung như rà soát địa giới hành chính, dân số, cán bộ, cơ sở hạ tầng và chính sách liên quan đã được chuẩn bị kỹ lưỡng trước phiên họp.
Việc sáp nhập tỉnh Quảng Ngãi và Kon Tum được đánh giá là có tính khả thi cao nhờ sự bổ sung lẫn nhau về địa lý, kinh tế và hạ tầng. Quảng Ngãi là một tỉnh ven biển có diện tích hơn 5.000 km², sở hữu 13 huyện và 170 xã với dân số khoảng 1,5 triệu người. Đây là một trong những địa phương dẫn đầu miền Trung về thu ngân sách nhờ các khu công nghiệp trọng điểm như Nhà máy lọc dầu Dung Quất, các khu kinh tế ven biển, cũng như tiềm năng phát triển du lịch biển đảo với điểm nhấn là huyện đảo Lý Sơn.
Trong khi đó, Kon Tum là tỉnh miền núi nằm ở khu vực Tây Nguyên với diện tích gần 10.000 km², gồm 9 huyện, 102 xã và dân số khoảng 700.000 người. Thế mạnh lớn nhất của Kon Tum là tài nguyên rừng, tiềm năng phát triển nông – lâm nghiệp, cùng các điểm du lịch sinh thái như Măng Đen – nơi được ví như “Đà Lạt thứ hai” với khí hậu ôn hòa, rừng thông và hoa anh đào đặc trưng của vùng cao nguyên.
Hai tỉnh được kết nối bởi quốc lộ 24 chạy qua đèo Vi Ô Lắc – tuyến đường huyết mạch hiện nay. Tuy nhiên, trong tương lai gần, kết nối giữa hai địa phương sẽ được nâng cấp đáng kể nhờ dự án cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum, có chiều dài 136 km với tổng vốn đầu tư trên 35.000 tỷ đồng, dự kiến triển khai từ 2025 đến 2028.
Trong kế hoạch ban đầu, Quảng Ngãi sẽ là địa phương tiếp nhận tài sản công và bố trí cơ sở làm việc, nhà công vụ để đón cán bộ từ Kon Tum chuyển về. Điều này thể hiện vai trò trung tâm của Quảng Ngãi trong cấu trúc tổ chức mới và góp phần giúp quá trình sáp nhập diễn ra thuận lợi, đảm bảo ổn định tổ chức và điều hành.
Cơ sở hạ tầng sẵn có của Quảng Ngãi với hệ thống cảng biển (31 cầu cảng, dự kiến nâng lên 41), các khu đô thị, trường học, bệnh viện và dịch vụ công đồng bộ sẽ là điểm tựa vững chắc cho bộ máy hành chính mới hoạt động hiệu quả sau sáp nhập.
Nếu việc sáp nhập Quảng Ngãi và Kon Tum được Quốc hội thông qua, đây sẽ là một tỉnh có địa hình đa dạng hiếm có: từ bờ biển đến cao nguyên, từ cảng biển quốc tế đến cửa khẩu biên giới Bờ Y giáp Lào, mở ra nhiều cơ hội trong hợp tác khu vực và phát triển kinh tế tổng hợp.
Việc kết nối tuyến cao tốc giữa hai tỉnh không chỉ phục vụ nội tại mà còn là mảnh ghép hoàn thiện mạng lưới giao thông xuyên suốt từ Bắc – Nam phía Đông đến phía Tây. Nhờ vậy, tỉnh mới sẽ có lợi thế vượt trội về giao thương, đầu tư, du lịch và quốc phòng – an ninh, góp phần thực hiện chiến lược phát triển vùng Trung Trung Bộ – Tây Nguyên theo hướng hiện đại và bền vững.
Theo Nghị quyết được thống nhất tại Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII ngày 12/4, cả nước sẽ giảm từ 63 xuống còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, trong đó chỉ còn 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương. Việc sáp nhập Quảng Ngãi – Kon Tum chỉ là một trong nhiều phương án được đưa ra, bên cạnh các cặp địa phương đang được xem xét như: Đà Nẵng – Quảng Nam, Bắc Giang – Bắc Ninh, Hải Phòng – Hải Dương, hay Lào Cai – Yên Bái.
Quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào quá trình đối thoại, xây dựng hồ sơ chi tiết, lấy ý kiến và trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp giữa năm 2025.
Phương án sáp nhập Quảng Ngãi và Kon Tum đang dần hiện rõ hình hài, phản ánh bước đi mạnh mẽ trong lộ trình cải cách hành chính toàn diện của Việt Nam. Với tiềm năng phát triển bổ sung lẫn nhau, cộng thêm sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cơ sở hạ tầng và kết nối giao thông, tỉnh mới hình thành sẽ có điều kiện bứt phá mạnh mẽ, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và hiện đại hóa mô hình chính quyền trong thời kỳ mới.
