Dù khó xảy ra, lời đe dọa bán tháo trái phiếu Mỹ của Nhật Bản hé lộ rủi ro tiềm ẩn với nền tài chính Mỹ giữa chiến tranh thương mại do phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài.
Trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ–Nhật ngày càng căng thẳng, một phát ngôn bất ngờ từ Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katsunobu Kato đã khiến thị trường tài chính toàn cầu xôn xao: Tokyo có thể cân nhắc bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ như một “lá bài” trong đàm phán thuế quan.
Phát biểu của ông Kato nhanh chóng bị rút lại sau đó hai ngày, khi phía Nhật Bản khẳng định “không xem xét hành động này như một biện pháp thương lượng”. Tuy nhiên, chỉ một lời gợi mở như vậy cũng đã làm dấy lên mối lo ngại về sự phụ thuộc của Mỹ vào các chủ nợ nước ngoài – đặc biệt trong bối cảnh nợ công đã vượt mốc 36 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2024.
???? “Bazooka tài chính” không dễ khai hỏa
Với việc nắm giữ 1,1 nghìn tỷ USD trái phiếu Mỹ, Nhật Bản hiện là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Washington, tiếp theo là Trung Quốc (784 tỷ USD) và Anh (750 tỷ USD). Dù vậy, nguy cơ thực hiện bán tháo quy mô lớn gần như bằng không, bởi hành động này sẽ gây tổn thất nghiêm trọng không chỉ cho Mỹ, mà còn tác động tiêu cực đến chính các quốc gia nắm giữ trái phiếu.
Các chuyên gia đồng thuận rằng việc “vung gậy đe dọa” bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ là con dao hai lưỡi. Theo Win Thin, Giám đốc chiến lược thị trường tại Brown Brothers Harriman, nếu Nhật Bản bán ra ồ ạt, điều đó chẳng khác gì “tự bắn vào chân”. Việc bán tháo sẽ khiến giá trái phiếu giảm, đồng nghĩa với thiệt hại trực tiếp cho danh mục đầu tư của chính họ.
Maury Obstfeld, chuyên gia tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, cũng nhận định đây là “một phản ứng hấp tấp”. “Không quốc gia nào muốn bán phá giá trái phiếu mình đang nắm giữ, bởi điều đó đồng nghĩa với tự chịu lỗ toàn bộ, chưa kể có thể dẫn đến trả đũa thương mại từ Mỹ.”
Chiến tranh thương mại và hệ quả lãi suất
Theo Kent Smetters, Giáo sư tại Đại học Pennsylvania, thuế quan thương mại đang làm giảm dòng vốn ròng vào Mỹ, gây áp lực lên thị trường trái phiếu và khiến lãi suất có xu hướng tăng. Nếu tình trạng này kéo dài, Mỹ sẽ buộc phải phát hành nợ mới với giá thấp hơn và lợi suất cao hơn, tức là chi phí vay nợ tăng lên đáng kể.
Thêm vào đó, các chính sách cắt giảm thuế liên tục dưới thời Tổng thống Trump lại khiến nợ công tăng nhanh hơn, khiến thị trường trái phiếu Mỹ trở nên dễ tổn thương hơn nếu nguồn cầu từ nước ngoài suy giảm.
Ngay cả khi nguy cơ “bán tháo trái phiếu Mỹ” chưa xảy ra, thực tế rằng các đồng minh thân cận như Nhật Bản đã từng cân nhắc điều đó – dù chỉ trong lời nói – cũng phản ánh một sự thật đáng lo: sức mạnh kinh tế của Mỹ phần nào đang bị chi phối bởi niềm tin và hành động của các chủ nợ quốc tế.
