Robot Optimus của Tesla đứng trước nguy cơ chậm ra mắt do chính sách siết xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc, ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tham vọng dẫn đầu trong lĩnh vực robot hình người của hãng xe điện Tesla đang gặp phải thách thức lớn, khi các chính sách xuất khẩu mới của Trung Quốc tạo ra những rào cản đáng kể đối với nguồn cung nguyên liệu quan trọng. Trong buổi công bố báo cáo tài chính quý 1-2025 ngày 22-4, CEO Elon Musk đã thẳng thắn chia sẻ về khó khăn này.
Theo ông Musk, việc Trung Quốc tăng cường kiểm soát xuất khẩu nam châm đất hiếm đã tác động trực tiếp đến kế hoạch sản xuất robot Optimus, một trong những sản phẩm được Tesla đặt nhiều kỳ vọng. Các quy định mới yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn nhằm đảm bảo rằng những vật liệu chiến lược này không bị sử dụng cho mục đích quân sự. Trong bối cảnh đó, Tesla đang tích cực phối hợp với chính quyền Bắc Kinh để xin cấp giấy phép xuất khẩu, nhằm duy trì tiến độ phát triển của robot Optimus.
Elon Musk nhấn mạnh rằng Optimus chỉ là một robot phục vụ mục đích dân sự, hoàn toàn không liên quan tới vũ khí hay ứng dụng quân sự. Tuy nhiên, những biện pháp kiểm soát chặt chẽ từ phía Trung Quốc đang khiến quá trình sản xuất trở nên phức tạp hơn, làm tăng nguy cơ trễ tiến độ thương mại hóa.
Giới chuyên gia đánh giá động thái siết chặt xuất khẩu khoáng sản của Trung Quốc là một phần trong phản ứng đối với các chính sách thuế quan mà Mỹ áp đặt gần đây. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các nguyên liệu thô như đất hiếm, mà còn mở rộng sang các sản phẩm đã qua chế biến như nam châm hoàn chỉnh, tạo nên sức ép lớn đối với các chuỗi cung ứng toàn cầu vốn đang chịu nhiều biến động.
Các nhà phân tích nhận định rằng quy trình xin giấy phép xuất khẩu từ Bộ Thương mại Trung Quốc có thể kéo dài từ 6–7 tuần, thậm chí lâu hơn tùy từng trường hợp cụ thể. Thời gian xử lý kéo dài như vậy sẽ làm tăng tính bất định cho hoạt động sản xuất và khiến các nhà sản xuất như Tesla gặp thêm nhiều rủi ro trong việc đáp ứng tiến độ.
Trước đó, Elon Musk từng bày tỏ tham vọng sẽ đưa hàng nghìn robot Optimus ra thị trường trong năm nay, đồng thời mở rộng ứng dụng chúng trong các nhà máy Tesla và xa hơn là triển khai lên sao Hỏa. Tuy nhiên, với những rào cản xuất khẩu hiện tại, mục tiêu sản xuất hàng loạt robot trong năm 2025 đang trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Robot Optimus được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng cho thế hệ robot hình người thông minh, có thể thực hiện các tác vụ đơn giản đến phức tạp, hỗ trợ trong sản xuất công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Việc dự án này gặp trở ngại vì thiếu hụt nguyên liệu chiến lược cho thấy mức độ nhạy cảm của chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt đối với các lĩnh vực công nghệ cao đang cạnh tranh gay gắt giữa các nền kinh tế lớn.
Nhìn rộng hơn, việc Trung Quốc siết chặt xuất khẩu không chỉ tác động đến Tesla mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến toàn ngành công nghiệp robot và xe điện, nơi đất hiếm đóng vai trò cốt lõi trong sản xuất động cơ, cảm biến và nhiều thành phần kỹ thuật quan trọng khác. Điều này đặt ra bài toán cấp bách cho các tập đoàn công nghệ phương Tây về việc tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc đẩy mạnh nội địa hóa sản xuất vật liệu chiến lược trong tương lai.
