Sorbitol là chất tạo ngọt trong kẹo Kera được Thùy Tiên quảng cáo. Chất này có gây hại cho sức khỏe không? Chuyên gia dược lý đưa ra giải đáp cụ thể.
Sorbitol là một hợp chất thường thấy trong các loại kẹo không đường như kẹo Kera – sản phẩm từng được hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên quảng cáo và hiện đang được nhắc đến trong một vụ án hình sự. Điều này đã khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu Sorbitol có phải là chất nguy hiểm, bị cấm hay gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng lâu dài.
Dược sĩ Trương Minh Quang, Trưởng khoa Dược tại Bệnh viện quận 11 (TP.HCM), cho biết Sorbitol là một loại đường rượu phổ biến trong ngành công nghiệp thực phẩm, mỹ phẩm và dược phẩm. Chất này không nằm trong danh sách các chất cấm theo quy định của Bộ Y tế và được xem là an toàn khi sử dụng đúng liều lượng, đúng mục đích. Tên khoa học của Sorbitol là D-glucitol, có vị ngọt chỉ bằng một nửa so với đường mía thông thường.
Trong ngành thực phẩm, Sorbitol thường được dùng làm chất tạo ngọt cho các sản phẩm không đường, đặc biệt phù hợp với người bị tiểu đường. Ngoài ra, Sorbitol còn có tác dụng giữ ẩm, tạo độ xốp, giúp cải thiện kết cấu của các loại bánh kẹo. Ở lĩnh vực y học, chất này được sử dụng như một thuốc nhuận tràng nhẹ, giúp tăng nhu động ruột và kích thích tiêu hóa. Cơ chế hoạt động của nó dựa trên việc tạo ra áp suất thẩm thấu trong ruột, từ đó kích thích bài tiết dịch tiêu hóa và hỗ trợ đào thải phân – tương tự như khi bổ sung chất xơ từ rau xanh.
Theo Dược thư Việt Nam năm 2023, Sorbitol hấp thu kém qua đường ruột, phần lớn sẽ được chuyển hóa tại gan thành fructose, một phần nhỏ chuyển thành glucose, phần còn lại thải ra qua nước tiểu hoặc CO₂ khi thở ra. Điều này đồng nghĩa với việc chất này hầu như không gây tích tụ trong cơ thể khi dùng đúng liều.
Tuy nhiên, việc lạm dụng Sorbitol hoặc sử dụng không đúng đối tượng vẫn tiềm ẩn rủi ro. Sorbitol dạng thuốc thường được dùng ở liều 1–3 gói/ngày cho người lớn gặp triệu chứng đầy hơi, khó tiêu. Khi dùng cho người bị táo bón, chỉ nên dùng 1 gói vào buổi sáng lúc đói. Trẻ em chỉ sử dụng với liều bằng một nửa người lớn và cần có hướng dẫn của bác sĩ.
Chất này chống chỉ định với người mắc các bệnh như viêm loét đại – trực tràng, hội chứng Crohn, tắc ruột, tắc ống mật, hoặc những người bị vô niệu, đau bụng không rõ nguyên nhân. Đặc biệt, những người bẩm sinh không dung nạp fructose – một rối loạn di truyền hiếm gặp – tuyệt đối không được sử dụng.
Đối với những người bị hội chứng ruột kích thích, nên tránh dùng Sorbitol khi bụng đói và cần giảm liều nếu có dấu hiệu khó chịu. Các chuyên gia cũng lưu ý không nên xem Sorbitol như một biện pháp nhuận tràng lâu dài, thay vào đó nên kết hợp với chế độ ăn giàu rau xanh, chất xơ và uống đủ nước mỗi ngày.
Theo trang thông tin y học Drugs.com, Sorbitol có công thức phân tử là C6H14O6, được tạo ra từ quá trình hydro hóa glucose. Nó cũng có trong nhiều loại thực phẩm tự nhiên như trái cây, quả mọng, và được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất kẹo cao su không đường, sirô thuốc và viên ngậm.
Tóm lại, Sorbitol không phải là chất nguy hiểm nếu sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, người tiêu dùng nên nắm rõ thông tin thành phần trong sản phẩm, đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi cần thiết để tránh những tác dụng không mong muốn.
