Dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi đề xuất cho phép Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp điều hành cấp xã trong trường hợp cần thiết nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý.
Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Chính phủ đang đề xuất một nội dung đáng chú ý trong dự thảo sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương, theo đó, UBND và Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ được phép trực tiếp chỉ đạo, điều hành các công việc thuộc thẩm quyền cấp xã trong các tình huống được xem là cần thiết. Đây là một điểm mới mang tính điều chỉnh linh hoạt trong bối cảnh bộ máy hành chính đang tái cấu trúc mạnh mẽ.
Nội dung trên được Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà trình bày trước Quốc hội vào sáng ngày 7/5, với tư cách là người được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền. Theo quy định tại Điều 11 của dự thảo luật, chính quyền cấp tỉnh được phép trực tiếp giải quyết các công việc thuộc phạm vi quản lý của các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính trực thuộc, cũng như của UBND và Chủ tịch UBND cấp xã nếu tình huống phát sinh yêu cầu điều đó.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội bày tỏ sự đồng thuận với đề xuất này. Theo đánh giá của Ủy ban, việc không còn cấp huyện trong mô hình mới cùng với xu hướng giao thêm quyền lực cho cấp xã đang làm gia tăng khối lượng công việc trong khi năng lực thực hiện giữa các địa phương vẫn chưa đồng đều. Điều này tạo ra thách thức trong việc duy trì hiệu quả hoạt động bộ máy hành chính.
Chính vì vậy, việc cho phép chính quyền cấp tỉnh can thiệp trực tiếp, khi cần thiết, không chỉ giúp tháo gỡ các điểm nghẽn mà còn bảo đảm tính xuyên suốt trong điều hành, đặc biệt là trong bối cảnh một số địa phương còn thiếu nhân sự chuyên môn hoặc lúng túng trong quá trình triển khai nhiệm vụ mới.
“Cần xác định rõ vai trò dẫn dắt của cấp tỉnh để bảo đảm tính kỷ luật và thống nhất hành chính, nhất là trong giai đoạn sáp nhập đơn vị hành chính hiện nay,” – chuyên gia hành chính công PGS.TS Nguyễn Thị Thu Trang bình luận.
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cũng nhấn mạnh rằng dự luật lần này thiết kế mô hình tổ chức chính quyền địa phương theo hướng đồng bộ hơn, với hệ thống HĐND và UBND được duy trì ở cả cấp tỉnh và cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp hiện nay.
Cấp tỉnh sẽ tiếp tục là nơi hoạch định các chính sách chiến lược, xây dựng quy hoạch phát triển và đảm nhiệm vai trò quản lý vĩ mô trên địa bàn rộng hơn, bao gồm các nhiệm vụ liên ngành, liên vùng hoặc vượt quá khả năng xử lý của cấp xã. Trong khi đó, cấp xã giữ vai trò triển khai thực thi chính sách, cung cấp dịch vụ công thiết yếu và trực tiếp tiếp xúc, phục vụ nhu cầu của người dân tại cộng đồng.
Đáng chú ý, dự luật cũng có các đề xuất đẩy mạnh phân quyền từ Trung ương về cho địa phương, đặc biệt là cấp tỉnh. Theo đó, địa phương sẽ được quyền chủ động hơn trong việc xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách, thực hiện quy hoạch, phân bổ ngân sách và đầu tư phát triển – những lĩnh vực vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào phê duyệt từ Trung ương.
Bối cảnh của những thay đổi này là chương trình sắp xếp lại đơn vị hành chính trên cả nước. Hiện Việt Nam có 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 696 đơn vị hành chính cấp huyện. Sau quá trình sáp nhập, số lượng cấp tỉnh dự kiến giảm xuống còn 34 đơn vị, trong đó bao gồm 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương. Tương ứng, số lượng cấp xã cũng sẽ giảm mạnh từ hơn 10.000 đơn vị xuống còn khoảng 3.320 – tương đương giảm 66,91%.
Dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội thảo luận tại hội trường vào ngày 14/5 và sẽ được thông qua chính thức trong kỳ họp lần thứ hai của năm nay, tổ chức vào tháng 6.
