Thẩm phán Susan Illston ra lệnh tạm thời ngăn chặn kế hoạch sa thải hàng loạt nhân viên liên bang của chính quyền Trump, yêu cầu sự phê chuẩn từ Quốc hội.
Kent Nishimura/Hình ảnh Getty
Ngày 9 tháng 5 năm 2025, Thẩm phán Susan Illston của Tòa án Quận Bắc California đã ban hành lệnh cấm tạm thời kéo dài 14 ngày, yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump tạm dừng việc thực hiện các kế hoạch sa thải hàng loạt nhân viên liên bang. Lệnh này nhằm ngăn chặn việc thực hiện các kế hoạch tái cơ cấu và cắt giảm nhân sự tại hơn 20 cơ quan liên bang, bao gồm các bộ Nông nghiệp, Thương mại, Năng lượng, Lao động, Tài chính, Ngoại giao, Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Cựu chiến binh và Cơ quan Bảo vệ Môi trường.
Lệnh hành pháp được ký vào tháng 2 năm 2025, chỉ đạo các cơ quan liên bang hợp tác với Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), do Elon Musk đứng đầu, để xác định các mục tiêu cắt giảm nhân sự nhằm tái cấu trúc chính phủ. Tuy nhiên, Thẩm phán Illston cho rằng việc thực hiện các thay đổi quy mô lớn trong chính phủ liên bang cần có sự phê chuẩn từ Quốc hội, theo quy định của Hiến pháp Hoa Kỳ.
“Để thực hiện các thay đổi quy mô lớn trong các cơ quan liên bang, bất kỳ tổng thống nào cũng phải có sự hợp tác của Quốc hội,” Thẩm phán Illston viết trong phán quyết của mình.
Các nguyên đơn, bao gồm các công đoàn nhân viên liên bang, chính quyền địa phương và các tổ chức phi lợi nhuận, lập luận rằng kế hoạch của chính quyền Trump vi phạm Hiến pháp và luật hành chính liên bang. Họ cho biết việc sa thải hàng loạt nhân viên đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng trong việc cung cấp các dịch vụ công cộng thiết yếu.
Chính quyền Trump đã phản đối lệnh cấm tạm thời và đệ đơn kháng cáo lên Tòa án Phúc thẩm Khu vực 9. Một phiên điều trần tiếp theo dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 22 tháng 5 để xem xét việc ban hành lệnh cấm sơ bộ dài hạn.
Phân tích chuyên sâu:
1. Tác động đến các cơ quan liên bang:
Lệnh cấm tạm thời ảnh hưởng đến nhiều cơ quan liên bang, bao gồm:
- Bộ Nông nghiệp
- Bộ Thương mại
- Bộ Năng lượng
- Bộ Lao động
- Bộ Tài chính
- Bộ Ngoại giao
- Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh
- Bộ Cựu chiến binh
- Cơ quan Bảo vệ Môi trường
- Cơ quan Quản lý Nhân sự
- Cơ quan Quản lý và Ngân sách
- Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ
- Cơ quan Quản lý An sinh Xã hội
Các kế hoạch cắt giảm nhân sự tại các cơ quan này đã gây ra sự lo ngại về khả năng duy trì các dịch vụ công cộng thiết yếu.
2. Vai trò của DOGE và Elon Musk:
Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), do Elon Musk đứng đầu, đã đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy các kế hoạch tái cấu trúc và cắt giảm nhân sự. Tuy nhiên, Thẩm phán Illston cho rằng DOGE không có thẩm quyền pháp lý để chỉ đạo các cơ quan liên bang thực hiện các thay đổi này mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội.
3. Phản ứng từ các bên liên quan:
- Nguyên đơn: Các công đoàn và tổ chức phi lợi nhuận bày tỏ sự hài lòng với quyết định của tòa án, cho rằng lệnh cấm tạm thời sẽ bảo vệ quyền lợi của nhân viên liên bang và đảm bảo sự minh bạch trong quá trình tái cấu trúc chính phủ.
- Chính quyền Trump: Chính quyền cho rằng lệnh hành pháp chỉ mang tính hướng dẫn và các cơ quan liên bang có quyền tự quyết trong việc thực hiện các kế hoạch cắt giảm. Tuy nhiên, tòa án nhận định rằng các hành động này đã vượt quá thẩm quyền của tổng thống và các cơ quan liên quan.
4. Triển vọng pháp lý:
Phiên điều trần tiếp theo vào ngày 22 tháng 5 sẽ quyết định liệu lệnh cấm tạm thời có được gia hạn hay không. Nếu tòa án ban hành lệnh cấm sơ bộ dài hạn, chính quyền Trump sẽ phải tạm dừng hoàn toàn các kế hoạch tái cấu trúc cho đến khi vụ kiện được giải quyết.
Kết luận:
Quyết định của Thẩm phán Susan Illston đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc kiểm soát quyền lực hành pháp và bảo vệ quyền lợi của nhân viên liên bang. Vụ kiện này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các nhánh quyền lực trong chính phủ Hoa Kỳ và vai trò của tòa án trong việc duy trì sự cân bằng quyền lực.
